10. Het archief van de Jodenvereeniging in België (Institut Martin Buber)
Op 25 november 1941 richtte de bezetter de Jodenvereeniging in België (JVB) op. In heel Europa traden dergelijke “Jodenraden” in werking.
Het bestand “Jodenvereeniging in België (Institut Martin Buber)” bevat originele archieven van de organisatie. Deze documenten dienden als bewijsstuk in het kader van het naoorlogse gerechtelijk onderzoek naar de verantwoordelijkheid van de JVB. Aangezien dit onderzoek uitliep op een buitenvervolgingstelling, recupereerde Max Gottschalk, leider van de Israëlitische Gemeenschap in Brussel, het bestand. In 1959 richtte Gottschalk het Centre National des Hautes Etudes Juives (CNHEJ) op, waar hij de archieven deponeerde. Later zou het CNHEJ uitgroeien tot het Institut Martin Buber, verbonden aan de U.L.B. Het archiefbestand werd aan het Joods Museum van Deportatie en Verzet (JMDV) geschonken.
Het archief van de Jodenvereeniging in België (Institut Martin Buber) bevat volgende subbestanden:
- 199 ordners en mappen die de belangrijkste inhoud van het fonds bevatten
- 13 dossiers die verband houden met de lidgelden
- 19 dossiers over tussenkomsten bij overheden
- 32 mappen over de boekhouding
Na een eerste klassering door het CNHEJ begin jaren zestig en de beschrijving door het JMDV tussen 2001 en 2003, werd het archief van de Jodenvereeniging in België (Institut Martin Buber) in 2003 voor de eerste keer opengesteld voor onderzoek. De documenten houden onder andere verband met:
- Duitse verordeningen
- wetgeving, statuten en intern reglement van de JVB
- uitvoerend bestuur van de JVB
- verschillende P.V.'s
- briefwisseling i.v.m. de organisatie van het uitvoerend bestuur van het locaal comité van Brussel
- personeelslijsten van de JVB van het locaal comité van Antwerpen
- algemene briefwisseling
- de Sociale Dienst van het locaal comité van Luik
- rapport van de activiteiten
- financiën
- algemene briefwisseling: andere lokale comités (Charleroi, Gent, Aarlen, Oostende en Bergen)
- tussenkomsten voor de verschillende uitvoerende besturen bij de bezettende overheid
- het bevolkingsregister
- onderwijs
- weeshuizen
- het comité aan de Ruysbroeckstraat
- Arbeitseinsatz in Noord-Frankrijk
- verplichte tewerkstelling - Mechelen
- rantsoenering
- kampen in het Oosten
- joodse bezittingen en joodse professionele activiteiten
- kinderen
- ouderen
- gemengde rassen en Ariërs
- joden met een speciaal statuut
- gevangenissen
- Breendonk
- Commissie van de Openbare Onderstand
- Duits-Palestijnse uitwisseling
- briefwisseling met Duitsland, Frankrijk, Hongarije, Nederland, Polen, Portugal, Zweden en Zwitserland
- briefwisseling met de Openbare Veiligheid
- verschillende tussenkomsten
- briefwisseling met de Belgische administratieve autoriteiten
- joodse dienst voor plaatsing en integratie
- het Rode Kruis
- Winterhulp
- lidgelden
- giften
- verplaatsingen en attesten avondklok
- dagboek S. Vanden Berg
- rapport van M. Benedictus
- Duitse documenten (fragmenten uit het proces van Von Falkenhausen)
